https://www.duolingo.com/profile/br0d4

Liczba mnoga rzeczowników

  • 1463

Wiele osób rozpoczynających naukę języka angielskiego sądzi, że w tym języku liczbę mnogą rzeczowników tworzymy po prostu przez dodanie na końcu słowa litery -s. Tak często jest, ale nie w wypadku wszystkich rzeczowników. W szczególności słowa pochodzące z języka staroangielskiego mają zupełnie inne formy liczby mnogiej.

Ogólnie rzeczowniki w języku angielskim dzielimy pod względem tworzenia liczby mnogiej na rzeczowniki regularne i nieregularne. Dodatkowo można wydzielić rzeczowniki zbiorowe i słowa obcego pochodzenia, przyjęte przez współczesny język angielski.

Spis treści:
1. Regularna liczba mnoga
2. Nieregularna liczba mnoga
3. Rzeczowniki zbiorowe
4. Słowa obcego pochodzenia

1. Regularna liczba mnoga

1.1. Forma podstawowa

Tworzenie formy liczby mnogiej przez dodanie do liczby pojedynczej rzeczownika końcówki -s.

l. poj. l. mn. po polsku
an apple apples jabłko / jabłka
a car cars samochód / samochody
a bird birds ptak / ptaki
a book books książka / książki
a girl girls dziewczynka / dziewczynki
a newspaper newspapers gazeta / gazety
a cook cooks kucharz / kucharze

1.2. Rzeczowniki zakończone na o

Jeśli rzeczownik kończy się literą o, dodajemy końcówkę -es.

l. poj. l. mn. po polsku
an echo echoes echo / echa
a potato potatoes ziemniak / ziemniaki
a tomato tomatoes pomidor / pomidory
a hero heroes bohater / bohaterowie

Jednak od tej reguły są już wyjątki. Niektóre słowa zakończone na o mają tylko końcówkę -s:

l. poj. l. mn. po polsku
a photo photos zdjęcie / zdjęcia
a zero zeros zero / zera
a radio radios radio / radia
a piano pianos pianino / pianina
a video videos film, klip muzyczny / filmy

A niektóre słowa mają 2 możliwe formy z końcówkami -s i -es:

l. poj. l. mn. po polsku
a cargo cargos, cargoes ładunek / ładunki
a halo halos, haloes halo (świetlisty krąg wokół słońca, spowodowany rozszczepieniem światła np. na kryształkach śniegu) / halo
a mosquito mosquitos, mosquitoes komar / komary
a tornado tornados, tornadoes tornado / tornada

1.3. Rzeczowniki zakończone na f lub fe

Rzeczowniki kończące się literami f albo fe otrzymują końcówkę -ves.

l. poj. l. mn. po polsku
a wife wives żona / żony
a life lives życie / życia
a half halves połówka / połówki
a loaf loaves bochenek / bochenki
a leaf leaves liść / liście
a wolf wolves wilk / wilki

Wyjątki:

l. poj. l. mn. po polsku
a belief beliefs pogląd, wierzenie / wierzenia
a chief chiefs szef / szefowie
a cliff cliffs klif / klify
a roof roofs dach / dachy

Nieliczne słowa mają 2 możliwe formy z końcówkami -s i -ves, np.:

l. poj. l. mn. po polsku
a dwarf dwarfs karzeł / karły (ludzie niskiego wzrostu)
a dwarf dwarves krasnolud / krasnoludy (postacie baśniowe)
an elf elfs, elves elf / elfy, elfowie

1.4. Rzeczowniki zakończone na y

Rzeczowniki kończące się na literę y poprzedzoną spółgłoską, otrzymują końcówkę -ies.

l. poj. l. mn. po polsku
a lady ladies pani / panie
a baby babies niemowlę / niemowlęta
a city cities miasto / miasta
a country countries kraj / kraje

Ale jeśli litera y jest poprzedzona samogłoską, dodajemy już tylko -s.

l. poj. l. mn. po polsku
a day days dzień / dni
a boy boys chłopiec / chłopcy
a key keys klucz / klucze
a toy toys zabawka / zabawki
a way ways droga / drogi

1.5. Rzeczowniki zakończone na s, ss, ch, sh i x

Rzeczowniki kończące się literami s, ss, ch, sh oraz słowa pochodzące z języka staroangielskiego kończące się na x otrzymują końcówkę -es. Jeśli wyraz w l. poj. kończy się literą z, litera ta jest podwajana. W przypadku końcówki ch wyjątkiem są słowa, których wymowa kończy się na k - one otrzymuja końcówkę -s.

l. poj. l. mn. po polsku
a box boxes podełko / pudełka
a boss bosses szef / szefowie
a dress dresses suknia / suknie
a kiss kisses całus / całusy
a fox foxes lis / lisy
a sandwich sandwiches kanapka / kanapki
a wish wishes życzenie / życzenia
a quiz quizzes kwiz / kwizy

Wyjątki:

l. poj. l. mn. po polsku
a stomach (wymowa: stʌmək) stomachs brzuch, żołądek / brzuchy, żołądki
an epoch (wymowa iːpɒk lub epək) epochs epoka / epoki

1.6. Rzeczowniki zakończone na se lub sse

Jeśli natomiast po literach s, ss, itp. jest jeszcze litera e, dodajemy tylko końcówkę -s.

l. poj. l. mn. po polsku
a horse horses koń / konie
a rose roses róża / róże
a cross crosses krzyż / krzyże

2. Nieregularna liczba mnoga

Niektóre rzeczowniki w liczbie mnogiej zmieniają swoje brzmienie. Zwykle są to słowa staroangielskie, które zachowały swoją formę liczby mnogiej.

2.1. Rzeczowniki staroangielskie

l. poj. l. mn. po polsku
a man men mężczyzna / mężczyźni
a woman women kobieta / kobiety
a child children dziecko / dzieci
a mouse mice mysz / myszy
a foot feet stopa / stopy
a tooth teeth ząb / zęby
a goose geese gęś / gęsi
an ox oxen wół, byk / woły, byki

Niektóre słowa mają 2 różne formy liczby mnogiej, o różnym znaczeniu. Przykładem jest słowo "penny" (brytyjska drobna moneta).

l. poj. l. mn. po polsku
a penny pence pens / pensy - w znaczeniu np. końcówki ceny
a penny pennies pens / pensy - w znaczeniu pewnej liczby monet 1-pensowych

2.2. Rzeczowniki o takiej samej formie l. pojedynczej i mnogiej

Niektóre rzeczowniki maja taką samą postać w liczbie pojedynczej i w liczbie mnogiej. W szczególności, gdy mowa np. o polowaniu na zwierzęta lub łowieniu ryb - stosuje się formę liczby mnogiej taką samą jak liczba pojedyncza. Część z nich ma też formy liczby mnogiej, ale wówczas oznacza to pewną ilość różnych gatunków danej rzeczy:

l. poj. l. mn. po polsku
a fish fish ryba / ryby
a fruit fruit owoc / owoce
a sheep sheep owca / owce
a deer deer jeleń / jelenie
a halibut halibut halibut / halibuty
a salmon salmon łosoś / łososie
a series series seria / serie
a species species gatunek / gatunki
a crossroads crossroads skrzyżowanie dróg, rozdroże

Ale:

l. poj. l. mn. po polsku
a fish fishes ryba / gatunki ryb
a fruit fruits owoc / gatunki owoców

Inne przypadki gdy liczba mnoga jest równa pojedynczej, to np:

  • nazwy pojazdów zakończone na -craft
  • nazwy narodowości zakończone na -ese, -ish, -iss, -ch - jednak wówczas zazwyczaj przy liczbie mnogiej trzeba dodać przedimek "the", często też dodaje się słowo "people" dla uniknięcia niejednoznaczności.
l. poj. l. mn. po polsku
an aircraft aircraft statek powietrzny, samolot / samoloty
a spacecraft spacecraft statek kosmiczny / statki kosmiczne
a hovercraft hovercraft poduszkowiec / poduszkowce
a Chinese the Chinese (people) Chińczyk / Chińczycy
a Japanese the Japanese (people) Japończyk / Japończycy
a Swiss the Swiss (people) Szwajcar / Szwajcarzy
a Polish the Polish (people) Polak / Polacy
a French the French (people) Francuz / Francuzi

Wyjątek - gdy -ch wymawia się jako -k:

l. poj. l. mn. po polsku
a Czech the Czechs Czech / Czesi

2.3. Rzeczowniki mające tylko formę liczby mnogiej

Część rzeczowników istnieje tylko w liczbie mnogiej, podobnie jak jest w j.polskim. Często są to przedmioty które składają się z 2 lub więcej części.

l. poj. l. mn. po polsku
- trousers spodnie (2 nogawki)
- pyjamas piżama (częsć dolna i górna)
- scissors nożyczki (2 ostrza tnące)
- headphones słuchawki (para głośniczków)
- binoculars lornetka (para zestawów optycznych)
- earnings oszczędności (pewna liczba pieniędzy)

Aby mówić o jednym podwójnym zestawie, trzeba użyć wyrażenia a pair of; mówiąc o kilku zestawach, użyjemy pairs of.

  • an old pair of trousers - stara para spodni
  • a new pair of binoculars - nowa lornetka
  • 2 pairs of glasses - dwoje okularów, 2 pary okularów
  • 3 pairs of trousers - 3 pary spodni

2.4. Rzeczowniki mające tylko formę liczby pojedynczej

Istnieją też rzeczowniki, które wyglądają jakby były w liczbie mnogiej, w rzeczywistości są w liczbie pojedynczej. W j.angielskim w ogóle nie mają one liczby mnogiej.

l. poj. l. mn. po polsku
classics - filologia klasyczna
physics - fizyka
mathematics, maths - matematyka
politics - polityka
aerobics - aerobik
draughts - warcaby
measles - odra (choroba zakaźna)
the movies - kino (budynek); kino (przemysł filmowy); patrz też poz. 2.5

2.5. Rzeczowniki mające inne znaczenie w liczbie pojedynczej, inne w mnogiej

Niektóre rzeczowniki zmieniają znaczenie gdy są stosowane w liczbie mnogiej, np.:

l. poj. l. mn. po polsku
damage - szkoda lub szkody, uszczerbek - rzeczownik niepoliczalny
- damages odszkodowanie za spowodowane szkody
cloth - szmatka, ścierka; tkanina, materiał
- clothes ubranie (komplet, l.pojedyncza); ubrania (liczba mnoga)
content - treść (strony internetowej, listu, filmu) - rzeczownik niepoliczalny
także zawartość procentowa jakiejś substancji w innej, np. tłuszczu w maśle
- contents zawartość (pudełka, bagażu) - zawsze l.mnoga;
"table of contents" = spis treści

Niektóre natomiast rzeczowniki mają liczbę mnogą tylko w niektórych swoich znaczeniach, a w innych nie:

l. poj. l. mn. po polsku
a room rooms pokój / pokoje - rzeczownik policzalny
room - miejsce, sposobność - rzeczownik niepoliczalny
a movie movies film / filmy; patrz też poz. 2.4
wood - drewno (substancja) - rzeczownik niepoliczalny
- woods drewna (gatunki drewna)
a wood - mały las, lasek - rzeczownik policzalny
- the woods duży las (l.pojedyncza); lasy (l.mnoga)

2.6. Rzeczowniki złożone

W przypadku rzeczowników złożonych, drugi z rzeczowników otrzymuje końcówkę liczby mnogiej. A jeśli w złożeniach jest przymiotnik lub przyimek - końcówkę liczby mnogiej otrzymuje pierwszy rzeczownik.

l. poj. l. mn. po polsku
a bedroom bedrooms sypialnia / sypialnie
an after-noon afternoons popołudnie / popołudnia
a son-in-law sons-in-law zięć / zięciowie
a passer-by passers-by przechodzień / przechodnie

2.7. Liczba mnoga z apostrofem

W nielicznych przypadkach formę liczbę mnogą tworzy się za pomocą -'s (podobnie jak tworzy się Saxon Genitive). Dzieje się tak, gdy mowa np. o liczbie mnogiej pojedynczych liter lub skrótów:

l. poj. l. mn. po polsku
a c c's litera "c" / litery "c"
a PC PC's pecet (komputer osobisty) / pecety

3. Rzeczowniki zbiorowe

Istnieją w języku angielskim rzeczowniki które mimo formy liczby pojedynczej uważane są za rzeczowniki w liczbie mnogiej. Niektóre z nich mają dodatkowo formę liczby mnogiej, ale zyskują wówczas inne znaczenie, np. peoples - ludy, narody; folks - ludziska, ludzie, znajomi.

3.1. Stosowane z liczbą mnogą czasownika

Część z tych rzeczowników łączy się z czasownikami tylko w liczbie mnogiej, np. to be w formie are (są), a nie is (jest):

l. poj. l. mn. po polsku
- people ludzie
- folk ludność, naród
- police policja
  • People are good. - Ludzie są dobrzy.
  • Police are one the site. - Policja jest na miejscu.
  • The folk are the bearers of tradition. - Naród niesie (przekazuje) tradycję (Dosłownie: "Naród jest nosicielem/przekazicielem tradycji" - gra słów: w innym sensie też "jest posiadaczem tradycji").

3.2. Stosowane z liczbą pojedynczą czasownika

W wypadku niektórych rzeczowników zbiorowych - chociaż oznaczają one pewien zbiór - stosuje się tylko formy liczby pojedynczej czasowników. Aby podkreślić, że chodzi o "jeden element zbioru" można użyć słów "piece", "bit", "item", "article" dla zaznaczenia, że chodzi o jedną sztukę:

l. poj. l. mn. po polsku
a piece of information, a bit of information information informacja / informacje
a bit of news news wiadomość / wiadomości
an item of furniture furniture mebel / meble
an article of clothing clothing ubranie / ubrania
a piece of advice advice rada / rady
  • The furniture is in good condition. - Meble w dobrym stanie.
  • The item of furniture is in good condition. - Mebel jest w dobrym stanie.
  • There is no news about him today. - Nie ma dziś o nim żadnych wiadomości. (po polsku liczba mnoga)
  • There is not even a bit of news about him today. - Nie ma dziś o nim ani jednej wiadomości. (po polsku liczba pojedyncza)

3.3. Stosowane z liczbą pojedynczą lub mnogą czasownika

Inne z nich, mogą być traktowane jako rzeczownik w liczbie pojedynczej: a family, a crew, a team, a crowd, a flock. W zdaniach przybierać mogą zarówno formę liczby pojedynczej, jak i mnogiej. Liczba pojedyncza oznacza identyczne zachowanie zbiorowości, a mnoga - indywidualne zachowanie się jej członków.

l. poj. l. mn. po polsku
a family families rodzina / rodziny
a pair pairs para (2 osoby), dwójka / pary, dwójki
a couple couples para, parę, kilka / pary
a company companies firma / firmy
a jury juries sąd, jury / sądy, jury
a crew crews załoga / załogi
a team teams zespół / zespoły
a crowd crowds tłum / tłumy
a flock flocks stado / stada
an audience audiences publiczność / publiczności
a government governments rząd / rządy
  • The family is delighted. - Rodzina jest zachwycona.
  • The family are talking at the table. - Rodzina rozmawia przy stole.
  • The crew of this ship is too numerous. - Załoga tego statku jest zbyt liczna.
  • The crew are all wandering about the deck. - Załoga statku szwenda się po pokładzie.

Są też rzeczowniki zbiorowe, przy których stosuje się formę liczby pojedynczej czasownika względem "całości", a mnogiej względem pojedynczych egzemplarzy:

l. poj. l. mn. po polsku
a hair hairs 1 włos / kilka pojedynczych włosów
hair - włosy np. na głowie człowieka, na skórze zwierzęcia; owłosienie

4. Słowa obcego pochodzenia

4.1. Rzeczowniki pochodzenia łacińskiego

Jeśli rzeczownik kończy się na us - w liczbie mnogiej zmienia się na -i, zgodnie z łacińską formą liczby mnogiej.

l. poj. l. mn. po polsku
a cactus cacti kaktus / kaktusy
a fungus fungi grzyb / grzyby
an alumnus alumni absolwent / absolwenci
a focus foci centrum zainteresowania; ostrość (w aparacie fotograficznym) / centra zainteresowania

Niektóre słowa mają jednak angielską formę liczby mnogiej:

l. poj. l. mn. po polsku
a caucus caucuses koteria, klika / koterie
a f(o)etus f(o)etuses płód / płody
a hiatus hiatuses luka, przerwa; rozziew / luki
a phallus phalluses fallus / fallusy
a prospectus prospectuses informator, broszura, prospekt emisyjny firmy / informatory
a sinus sinuses sinus / sinusy
a virus viruses wirus / wirusy

W niektórych przypadkach w języku angielskim mogą funkcjonować 2 postacie liczby mnogiej: angielska(1) i łacińska(2).

l. poj. l. mn. po polsku
a genus genuses(1), genera(2) rodzaj / rodzaje
a syllabus syllabuses(1), syllabi(2) sylabus, konspekt / konspekty
a terminus terminuses(1), termini(2) stacja końcowa; ostateczny kraniec czegoś / stacje końcowe

Rzeczowniki pochodzące z łaciny i kończące się na ix lub ex w liczbie mnogiej mają końcówkę -ices lub -ixes.

l. poj. l. mn. po polsku
a matrix matrices, matrixes matryca, macierz / matryce, macierze
an index indices, indexes indeks / indeksy
a vertex vertices, vertexes wierzchołek / wierzchołki

Inne słowa łacińskiego pochodzenia, które zachowały łacińską formę liczby mnogiej:

l. poj. l. mn. po polsku
a alga algae alga / algi
a formula formulae formuła / formuły
a larva larvae larwa / larwy
a datum data fakt, dana / fakty, dane
a bacterium bacteria bakteria / bakterie

Niektóre słowa łacińskiego pochodzenia zakończone na um mają 2 możliwe formy liczby mnogiej - angielską(1) i łacińską(2):

l. poj. l. mn. po polsku
an addendum addendums(1), addenda(2) dodatek, aneks / aneksy (np. do pracy naukowej)
an aquarium aquariums(1), aquaria(2) akwarum / akwaria
a gymnasium gymnasiums(1), gymnasia(2) sala gimnastyczna, siłownia / sale gimnastyczne
a maximum maximums(1), maxima(2) maksimum / maksima
a memorandum memorandums(1), memoranda(2) notatka służbowa; memorandum / memoranda
a minimum minimums(1), minima(2) minimum / minima
a moratorium moratoriums(1), moratoria(2) moratorium / moratoria
a referendum referendums(1), referenda(2) referendum / referenda

4.2. Rzeczowniki pochodzenia greckiego

Jeśli rzeczownik kończy się na is - w liczbie mnogiej zmienia się na -es.

l. poj. l. mn. po polsku
an axis axes oś / osie
a basis bases baza / bazy
a crisis crises kryzys / kryzysy
an analysis analyses analiza / analizy
an ellipsis ellipses elipsa / elipsy

Rzeczowniki pochodzące z greki i kończące się na on w liczbie mnogiej mają końcówkę -a.

l. poj. l. mn. po polsku
a phenomenon phenomena fenomen, zjawisko / zjawiska
a criterion criteria kryterium / kryteria

Szczególnym przypadkiem jest np. słowo "octopus" (słowo greckiego pochodzenia, ale do j. angielskiego trafiło przez łacinę): ma ono 2 prawidłowe formy l. mnogiej: angielską(1) i łacińską(2). W podobny sposób do języka angielskiego trafiło słowo "hippopotamus".

l. poj. l. mn. po polsku
an octopus octopuses(1), octopi(2) ośmiornica / ośmiornice
a hippopotamus hippopotamuses(1), hippopotami(2)(!) hipopotam / hipopotamy

(!) Uwaga: niektóre słowniki podają jako poprawną tylko formę "hippopotamuses", natomiast forma "hippopotami" bywa traktowana jak żart językowy. Nie wiem, dlaczego tak jest.

4.3. Rzeczowniki pochodzenia francuskiego

Słowa pochodzenia francuskiego mają 2 formy liczby mnogiej, francuską(1) i angielską(2):

l. poj. l. mn. po polsku
a bureau bureaux(1), bureaus(2) biuro / biura
a chateau chateaux(1), chateaus(2) pałac, wielka wiejska rezydencja / pałace
a gateau gateaux(1), gateaus(2) tort, ciasto z kremem / torty

4.4. Rzeczowniki pochodzenia włoskiego

Słowa pochodzenia włoskiego mają 2 formy liczby mnogiej, włoską(1) i angielską(2):

l. poj. l. mn. po polsku
an espresso espressi(1), espressos(2) kawa espresso / kawy
a pizza pizze(1), pizzas(2) pizza / pizze
a risotto risotti(1), risottos(2) risotto / risotta
a fresco freschi(1), frescos lub frescoes(2) fresk / freski
February 25, 2018

5 komentarzy


https://www.duolingo.com/profile/Beata_Pietraga

Dziękuję za kolejne wspaniałe przedstawienie sprawy. Nie trafiłam do tej pory na żadną książkę, która by mi to tak treściwie podała "na talerzu" - wielkie DZIĘKUJĘ. ............................To już kolejny Twój post, który wrzucam do obserwowanych. Będę tu bardzo często zaglądać oraz polecać innym uczącym się, bo to skarbnica wiedzy w pigułce :) pod postem dodaj linki do innych Twoich postów tego typu - bardzo przydatne dla nowo uczących się. Pozdrawiam serdecznie.

February 12, 2019

https://www.duolingo.com/profile/Komarecka

Świetny temat.

May 16, 2018

https://www.duolingo.com/profile/Radek-Leszek

Dziękuję. Uścisk dłoni.

January 26, 2019

https://www.duolingo.com/profile/DorotaJarosz

Super artykuł!

May 18, 2019

https://www.duolingo.com/profile/Iwona1941

Dziękuję Ci za czas jaki poświęcasz nam, uczącym się jęz. angielskiego. Twoje wpisy są jak zawsze szczegółowe i zrozumiałe. Pozdrawiam.

June 27, 2019

Powiązane dyskusje

Naucz się angielskiego w zaledwie 5 minut dziennie. Za darmo.