Duolingo, dil öğrenmek için dünyadaki en popüler yollardan biridir. En önemlisi, %100 ücretsizdir!

https://www.duolingo.com/JeanJackR.

Küçük Ünlü Uyumu

türkçedeki birçok ekin neye göre getirildiğinin kuralını daha kolay anlayabilmeniz için (like: mısınız or misiniz)

Bir kelimenin birinci hecesinde kalın bir ünlü (a, ı, o, u) bulunuyorsa diğer hecelerdeki ünlüler de kalın, ince bir ünlü (e, i, ö, ü) bulunuyorsa diğer hecelerdeki ünlüler de ince olur: adım, ayak, boyunduruk, burun, dalga, dudak, kırlangıç; beşik, bilezik, gelincik, gözlük, üzengi, vergi, yüzük vb.

Büyük ünlü uyumuna aykırı olan Türkçe kelimeler de var­dır: anne, dahi, elma, hangi, hani, inanmak, kardeş, şişman vb.

Alıntı(Türkçeye başka dillerden girmiş) kelimelerde büyük ünlü uyumu aranmaz(yani olabilir de fakat olmak zorunda değil): ahenk, badem, ceylan, çiroz, dükkân, fidan, gazete, hamsi, kestane, limon, model, nişasta, otomatik, pehlivan, selam, tiyatro, viraj, ziyaret vb.

Bitişik yazılan birleşik kelimelerde büyük ünlü uyumu aranmaz: açıkgöz(açık+göz), bilgisayar(bil(gi)+say(ar)), çekyat(çek+yat), hanımeli(hanım+el(i)) vb.

-gil, -ken, -leyin(exmpl: sabahleyin= when morning), -mtırak(exmpl: yeşilimtrak= like green), -yor ekleri büyük ünlü uyumuna uymaz:

akşam-leyin, bakla-­gil-ler, çalışır-ken, ekşi-mtırak, yürü-yor vb.

-daş (-taş) eki bazı kelimelerde büyük ünlü uyumuna uymaz: din-daş, gönül-daş, meslek-taş, ülkü-daş vb. (extra example : arkadaş)

-ki aitlik eki büyük ünlü uyumuna uymaz: akşamki, duvardaki, karşıki, onunki, yarınki, yoldaki vb.

Büyük ünlü uyumuna girmeyen kelimelere gelen ekler, kalınlık incelik bakımından son hecenin ünlüsüne uyar: adalet-li(e-i), anne-si(e-i), kardeş-lik(e-i), meslektaş-ımız(a-ı), şişman-lık(a-ı) vb.

Bazı alıntı kelimelerde ekler bu uyuma girmez: idrak-i, meçhul-e, mentol-de, sembol-ler vb.

Son ünlüleri kalın sıradan olmasına karşın son sesleri ince söylenen bazı alıntı kelimeler ince ünlülü ekler alır: alkol / alkolü, hakikat / hakikati, helal / helalimiz, idrak / idrakimiz, kabul / kabulü, kontrol / kontrolü, protokol / protokole, saat / saate, sadakat / sa­dakati, santral / santraller vb. because the difference like "k" and "q" , so "q" is ince "k" so "alko(l)" has ince "l" ( p(l)ease ( has ince "l") ) , (p(l)ural(has standard "l"))

Kaynak: http://tdk.gov.tr/index.php?option=com_content=article=177:Buyuk-Unlu-Uyumu=50:yazm-kurallar=132

ve biraz açıklama ekledim :)

3 yıl önce

2 Yorum


https://www.duolingo.com/Selcen_Ozturk
Selcen_Ozturk
  • 23
  • 11
  • 10
  • 7
  • 7
  • 6
  • 2

Türkçe bilenler için İngilizce kursunda Türkçe kurallarını açıklamak kime yardımcı olacak onu anlamadım :)

3 yıl önce

https://www.duolingo.com/ExAras
ExAras
  • 15
  • 5
  • 3

Teşekkürler. :)

3 yıl önce