https://www.duolingo.com/profile/seyfid

Tarayıcı

TDK Büyük Sözlük'te "tarayıcı" için iki karşılık var. İlki ingilizcesi scanner olan cihaz. İkincisi ise şöyle:

"Derleme ve araştırma yapmak için bir yayını dikkatle gözden geçiren veya gerekli kelime, cümle ve yazıları tespit eden kimse."

bunun ingilizce karşılığı nedir acaba?

August 10, 2015

4 Comments


https://www.duolingo.com/profile/Selcen_Ozturk

editor için kullanımışlar sanırım. Tarayıcı diyince benim aklıma sadece browser geliyor ama


https://www.duolingo.com/profile/seyfid

hayır editör değil. editör, bir yazıyı düzenleyerek son haline getiren ve yayıma hazırlayan kimse. (tdk.gov.tr adresinde büyük türkçe sözlük'e danışabilirsiniz)


https://www.duolingo.com/profile/KoratBora

Hem Türk Dil Kurumu'nun hem ( benim Türkçe konusunda daha çok üzerinde durduğum ve Türk Dil Kurumu'ndan ayrılan akademisyenlerin kurduğu) Türk Dil Derneği'nin bu konudaki tanımlarını göz önüne alırsak şöyle bir sonuç ortaya çıkıyor:

Scanner / Tarayıcı: Kâğıt üzerindeki resim, yazı vb. simgeleri tanıyıp bilgisayar ortamına aktaran araç. / Bilgisayarda belirli görsel simgeleri tanıyabilen optik aygıt.

Sweep / Tarayıcı: Yerin fotoğraflarını elde etmekte kullanılan bir tarama düzeneği bulunan algılayıcı. (Aslında teknik terim olmasının dışında burada da İngilizce "scanner" kelimesinin anlamı karşıladığını düşünüyorum.)

Searcher / Tarayıcı: Derleme ve araştırma yapmak için bir yayını dikkatle gözden geçiren veya gerekli kelime, cümle ve yazıları tespit eden kimse. (Burada da "searcher" kelimesinin "sonda" anlamından hareketle "tarayıcı" ifadesini karşıladığını düşünmekle beraber, "scanner" kelimesinini de bu anlamı yeterince verdiğini düşünüyorum.) (Ben naçizane burada, İngilizce "editor" kelimesinin "tarayıcı" anlamında olduğunu / bu kelimeyi karşıladığını düşünmüyorum. Zira, editör "bir metni düzenleyen, düzelten ve baskı için hazırlayan kişi" anlamlarına geliyor. Oysa burada, bir düzeltme değil; bir derleme ya da araştırma yapmak için bir yayını dikkatle gözden geçirmek, gerekli kelime, cümle ve yazıları tespit etmek söz konusu.)

Sonuç olarak; "tarayıcı" kelimesinin yukarıdaki bütün tanımlarında aslında "scanner" kelimesi anlamı yeterince karşılıyor gibi görünüyor. Yani cümledeki anlama bağlı olarak "tarayıcı" sözcüğünün karşılığı olan "scanner" kelimesi, hem "sweep" hem de "searcher" anlamını içinde barındırıyor.

Türk Dil Derneği'nin sözlüğünde "tarayıcı" kelimesinin ilk anlamı çok güzel bir şekilde bütün anlamları kapsayacak şekilde kullanılmış aslında: "Tarama işini yapan." Bu açıdan "tarayıcı" sözcüğü, hem bir şeyleri tarayan alet, hem optik bir aygıt hem de bir yayını tarayarak gözden geçiren kimseyi (bana göre) yeterince ifade ediyor. Bu durumda da hepsi için İngilizce karşılık olarak "scanner" kelimesini kullanmanın bir sakıncası olmadığını düşünüyorum.

Yine "browser" kelimesi de İngilizce'de "tarayıcı" ya da "internet tarayıcısı" anlamına geliyor. Sanırım bu da internette bir web sitesini açtığımız zaman, piksellerini çok hızlı bir şekilde tarayarak karşımıza getirmesinden kaynaklanıyor. O yüzden de web sayfalarını açabilmek için pikselleri tarama işlemini yapan (Internet Explorer, Google Chrome gibi) programlara "browser" ya da "tarayıcı" diyoruz. Ancak Türk Dil Kurumu'nun yazılı kural, araştırma, sonuç ve kaynakları neredeyse kağnı hızıyla ilerleyerek gerçek hayatın ve teknolojik ilerlemenin biraz gerisinde kaldığından "browser" kelimesinin karşılığı olan "tarayıcı" kelimesi (ya da "web tarayıcısı" anlamına gelebilecek Türkçe bir ifade / kelime) henüz Türk Dil Kurumu'nun literatüründe yer almıyor. Ancak yine burada (teknik olarak "web tarayıcısı" anlamını çok iyi yansıtmamakla birlikte) Türk Dil Derneği'nin kullandığı "Tarama işini yapan" tanımının web tarayıcısı / browser için de kullanılabileceğini düşünüyorum.

Yine sonuç olarak; ben olsam, "tarayıcı" anlamını karşılayacak bütün diğer durumlarda İngilizce "scanner" kelimesini, "web tarayıcısı" anlamında da "browser" sözcüğünü kullanırdım.

Elbette bunlar benim kişisel görüşlerim olup, İngilizce ve Türkçe bilgilerim ışığında kendi kendime yorumladığım şeyler. Farklı, daha doğru ve çok daha güzel şeyler de düşünülüp, ifadeleri tam anlamıyla karşılayacak kelimeler / ifadeler bulunabilir.


https://www.duolingo.com/profile/seyfid

On yıllardır ingilizce kullanırım, searcher diye birşey duymadım. Researcher vardır, yani araştırmacı. üniversitedeki Araştırma Görevlisi=Research Assistant. araştırmak, araştırmacı gibi bir karşılık varken tarayıcıya neden gerek duyulmuş? çok özel bir durum olsa gerek. yani sanırım TDK'da bir görevlinin önüne amirinden bir kağıt geliyor, ingilizce/almanca/italyanca/vs 'deki "...." terimi için karşılık buluna! o memur da sözlükte bir yere sıkıştırıyor gibi. böyle marjinal çalışmalarda bir not düşüp "biz bunu şu dildeki şu kelime için uygun gördük" deseler de biz de kafamızı duvara vurmasak ne olduğunu bulmak için...

diğer yazdıklarınıza cevaben: browser için tarayıcı karşılığının TDK sözlüğü'ne girmemiş olmasını olumlu buluyorum. E, yeter artık, ona tara buna tara... sweep, browse, scan, comb(saç taramak) bunların hepsi farklı kökler fakat biz Türkçe'de tek bir köke sıkışıp bunları karşılamaya çalışıyoruz. Bizim yeni köklere ihtiyacımız var, kelime türetmeye değil. Dilbilimciler bize kök bulsun, ben oradan türetirim, türetmek zor değil, marifet de değil. Faks, fotokopi için tıpkıçekim, tıpkıbasım bulmak marifet mi yani?

Learn Turkish in just 5 minutes a day. For free.
Get started